Jimmy Carter yazdı: Çin-ABD ilişkisi nasıl onarılır?

Jimmy Carter yazdı: Çin-ABD ilişkisi nasıl onarılır?

Ocak 1, 2019 0 Yazar: admin

Amerika Birleşik Devletleri’nin 39. başkanı Jimmy Carter, 40 yıl önce Çin lideri Deng Xiaoping’le diplomatik ilişkileri normalleştirerek, iki ülke arasındaki otuz yıllık düşmanlığa son verdiklerini belirtti.

Carter, 31 Aralık günü Washington Post için yazdığı ‘Çin-ABD ilişkilerini onarmak ve modern soğuk savaştan kaçınmak’ başlıklı makalede, Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki diplomatik ilişkilerin 40 yıllık tarihinin, farklı kültürlere ve siyasi sistemlere sahip ülkelerin işbirliği yapma kabiliyetine sahip olduklarını kanıtladığını ifade etti.

Carter, buna karşın bu önemli ikili ilişkinin tehlikede olduğuna dikkat çekerek, Çin tarafının, Amerika’nın kendilerini istikrarsızlaştırmak için ‘kötü bir komplo’ yürüttüğü inancında olduğunu, diğer yandan ‘Çin’in bir demokrasiye dönüşmemesi nedeniyle hayal kırıklığına uğrayan’ Amerikalılarınsa, Çin’i bir tehdit olarak gördüklerini yazdı. 

Böylesine hassas bir dönemde, bilhassa Taiwan Boğazı ve Güney Çin Denizi gibi bölgelerdeki yanlış algılamaların dünya çapında bir felaket yaratabileceği uyarısında bulunan Carter, iki ülkenin tarife savaşına tutuşmasının, ilişkileri iyice zedelediğini belirtti. 

94 yaşındaki eski başkan Carter makalesinde, iki ülkenin mevcut krizi nasıl aşabileceğine dair önerilerini de sıralıyor:

Buna göre, ABD’nin temel şikayetleri olan fikri mülkiyet hırsızlığı, zorla teknoloji transferi, Amerikan yatırımlarına eşitsiz ticari engellemeler gibi konuların hızla ve etkin şekilde ele alınması gerekiyor. İki ülke, meşru ticari faaliyetleri engellemek için ‘ulusal güvenliği’ bir bahane olarak kullanmamalıdır diyen Carter, Çin ekonomisinin inovasyon ve büyüme için rekabete ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. 

Carter makalesinde, “Amerikalılar şunu anlamalılar, Çin’in ABD’ye müdahale etme hakkı olmadığı gibi, biz de Çin’e halkını nasıl yöneteceği veya liderlerini nasıl seçeceğini dikte etme hakkına sahip değiliz” ifadesini kullandı.

Jimmy Carter ve Deng Xiaoping eşleriyle birlikte Ocak 1979’da Beyaz Saray’da

Ekonomik büyümeyi sürdürme, yoksulluğu azaltma ve diğer ülkelere kalkınma yardımları sağlama konusunda Çin’in başarılarını takdir etmeleri gerektiğini kaydeden Carter, aynı zamanda bu ülkenin internet sansürü konusundaki noksanlarını, azınlıklara uyguladığı politikaları ve inanç kısıtlamalarını görmezden gelemeyeceklerine vurgu yaptı.

Carter, iki ülkenin pek çok küresel meselede işbirliği yürütebileceğini belirtti ve ABD’nin iklim değişikliğiyle mücadele için Paris anlaşmasına dönmesi çağrısında bulundu.

Carter, Çin-ABD ilişkilerinin onarılması için makalesinde ilginç bir adres de gösterdi: Afrika

İki ülkenin de burada çeşitli faaliyetlerde bulunduğunu hatırlatan Carter, birbirlerini ‘ekonomik sömürüyle’ itham etmek yerine, Afrika halkını taraf tutmaya zorlamadan beraber çalışmanın yollarını aramaları, bu sayede aralarındaki güvensizliği gidermeleri ve bu hayati ilişkiyi yeniden inşa etmeleri önerisinde bulundu.

Makalenin orijinal versiyonu için:
https://www.washingtonpost.com/opinions/jimmy-carter-how-to-repair-the-us-china-relationship–and-prevent-a-modern-cold-war/2018/12/31/cc1d6b94-0927-11e9-85b6-41c0fe0c5b8f_story.html?noredirect=on&utm_term=.b21d372ca8ee